กระบวนการผลิตอาหารสัตว์เปียก (Wet Pet Food Manufacturing Process)
กระบวนการผลิตอาหารสัตว์เปียก ก่อนจะมาเป็นอาหารมื้อโปรดในชามของสัตว์เลี้ยง อาหารแบบเปียก (Wet Food) ถือเป็นผลิตภัณฑ์ที่ต้องใช้เทคโนโลยีการถนอมอาหารขั้นสูงกว่าอาหารเม็ด เนื่องจากหัวใจสำคัญคือการรักษา “ความสดใหม่” และ “เนื้อสัมผัสที่ชุ่มฉ่ำ” โดยไม่ต้องพึ่งพาสารกันเสีย กระบวนการนี้เริ่มต้นจากการคัดสรรวัตถุดิบชั้นดี นำมาผ่านกรรมวิธีทางความร้อนในระบบปิด เพื่อล็อคสารอาหารและรสชาติเอาไว้ให้ได้มากที่สุด
1. การเตรียมและบดผสมวัตถุดิบ (Raw Material Handling & Grinding)
ในขั้นตอนนี้ไม่ได้มีแค่เนื้อสัตว์ แต่เป็นการออกแบบ “โครงสร้างอาหาร”
-
การคัดเลือก: เนื้อสัตว์สดหรือแช่แข็งจะถูกนำมาตรวจสอบคุณภาพตามมาตรฐานโรงงาน เพื่อหาการปนเปื้อน
-
การบด (Grinding): วัตถุดิบจะถูกส่งเข้าเครื่องบดอุตสาหกรรม เพื่อเปลี่ยนให้เป็นเนื้อละเอียด (Minced) หรือชิ้นเนื้อ (Chunks) ตามที่สูตรกำหนด
-
การเสริมสารอาหาร: มีการเติม Vitamin & Mineral Premix ซึ่งเป็นส่วนผสมที่เปราะบางต่อความร้อน ดังนั้นจึงต้องมีการคำนวณปริมาณเผื่อไว้ (Over-fortification) เพื่อให้สารอาหารยังคงครบถ้วนหลังผ่านความร้อนสูง
2. การเตรียมซอสเกรวี่หรือเยลลี่ (Preparation of Gravy, Jelly, or Mousse)
นี่คือส่วนที่ทำให้ออกมาดู “เปียกและฉ่ำ” อย่างที่ต้องการ
-
Thickening Agents: มีการใช้สารเพิ่มความหนืดตามธรรมชาติ เช่น Guar Gum, Cassia Gum หรือแป้งดัดแปร เพื่อทำให้น้ำซอสมีความข้นวาว
-
Palatability Enhancers: การเติมสารปรุงแต่งรสชาติที่สกัดจากธรรมชาติ เพื่อดึงดูดการดมและลิ้มรสของสุนัขและแมว
-
Mixing: ส่วนผสมที่เป็นของเหลวจะถูกต้มในถังผสม (Mixing Tank) ควบคุมอุณหภูมิให้คงที่เพื่อป้องกันการแยกตัว
3. การบรรจุและการไล่อากาศ (Filling & Exhausting)
ขั้นตอนนี้ต้องทำงานแข่งกับเวลาเพื่อความสดใหม่
-
Filling: เครื่องบรรจุอัตโนมัติจะฉีดเนื้อและซอสลงในกระป๋องหรือซอง Pouch ด้วยความเร็วสูงและน้ำหนักที่แม่นยำ
-
Headspace & Vacuum: จะมีการเหลือช่องว่างเล็กน้อยที่ปากบรรจุภัณฑ์ (Headspace) และใช้ระบบฉีดพ่นไอน้ำ (Steam Capping) เพื่อไล่อากาศออกก่อนปิดผนึก เพื่อสร้างสภาวะสูญญากาศ ซึ่งช่วยป้องกันการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันของไขมันในอาหาร
4. การฆ่าเชื้อภายใต้แรงดันสูง (Retort Sterilization)
ถือเป็นหัวใจของการผลิตอาหารแบบเปียก
-
Thermal Processing: บรรจุภัณฑ์จะถูกส่งเข้าหม้อฆ่าเชื้อขนาดใหญ่ (Retort) โดยใช้ความร้อนสูงกว่า 121°C ภายใต้แรงดันสูง
-
Commercial Sterility: ความร้อนจะแทรกซึมไปถึงจุดเย็นที่สุดของบรรจุภัณฑ์เพื่อทำลายเชื้อจุลินทรีย์ที่ทำให้อาหารเน่าเสีย รวมถึงสปอร์ของแบคทีเรีย Clostridium botulinum
-
No Preservatives: เพราะการฆ่าเชื้อที่สมบูรณ์แบบนี้เอง ทำให้อาหารสัตว์แบบเปียก “ไม่จำเป็นต้องใส่สารกันบูด” แต่ยังเก็บได้นานในอุณหภูมิห้อง
5. การตรวจสอบคุณภาพและบ่มอาหาร (Cooling & Incubation)
Rapid Cooling
หลังจบการฆ่าเชื้อ ต้องรีบทำให้เย็นลงด้วยน้ำเย็นเพื่อหยุดกระบวนการสุก
(Prevent overcooking) ซึ่งจะช่วยรักษาเนื้อสัมผัสไม่ให้เละ
Incubation Test
ตามมาตรฐาน GMP โรงงานจะสุ่มตัวอย่างสินค้าไป “บ่ม” ในห้องควบคุมอุณหภูมิเป็นเวลาประมาณ 10-14 วัน เพื่อดูว่ามีการพองตัวของบรรจุภัณฑ์หรือไม่
ก่อนจะปล่อยสินค้าออกสู่ตลาด
อุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตอาหารสัตว์แบบเปียก
1. การเตรียมและบดผสมวัตถุดิบ (Raw Material Handling & Grinding)
2. การเตรียมซอสเกรวี่หรือเยลลี่ (Preparation of Gravy, Jelly, or Mousse)
3. การบรรจุและการไล่อากาศ (Filling & Exhausting)
4. การฆ่าเชื้อภายใต้แรงดันสูง (Retort Sterilization)
อ้างอิง : Loyal Machine. Pet Food Manufacturing Process, Mikim Machinery. What is Wet Pet Food Manufacturing Process?, European Pet Food Industry Federation (FEDIAF), สมาคมการค้าอาหารสัตว์เลี้ยงไทย (TPFA), คลังปัญญาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (Chula ETD) เอกสารวิชาการด้านเทคโนโลยีการผลิตอาหารสัตว์, Burkert Thailand

